Cha mẹ có con sinh ra khi đang cư trú ở xã Tà Đùng đăng ký khai sinh tại Ủy ban nhân dân xã Tà Đùng (nơi cư trú của cha hoặc mẹ), trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh theo Luật Hộ tịch 2014. Hồ sơ cơ bản gồm tờ khai, giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp (hoặc văn bản thay thế nếu sinh tại nhà), giấy tờ tuỳ thân của người đi khai, và giấy chứng nhận kết hôn nếu cha mẹ đã đăng ký kết hôn.
Khai sinh hiện có thể làm liên thông với đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi, giúp cha mẹ không phải đi nhiều nơi. Với gia đình ở thôn xa của xã Tà Đùng, đây là thay đổi đáng kể.
Bài viết theo nguyên lý chung của Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn. Những trường hợp đặc biệt như cha mẹ chưa kết hôn, có yếu tố nước ngoài, trẻ bị bỏ rơi có thủ tục riêng; cần hỏi cán bộ tư pháp – hộ tịch của xã.
Ai đi khai, khai ở đâu, trong bao lâu
Trách nhiệm khai sinh thuộc về cha hoặc mẹ. Nếu cha mẹ không đi được, ông bà hoặc người thân khác có thể đi khai thay. Nơi đăng ký là Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Với gia đình ở vùng Đắk Som hay Đắk R'Măng cũ, nay là xã Tà Đùng. Nếu cha mẹ đang tạm trú làm ăn ở nơi khác, có thể khai tại xã nơi đang cư trú.
Thời hạn 60 ngày tính từ ngày sinh. Đây là thời hạn để bảo đảm quyền lợi của trẻ: có giấy khai sinh mới làm được thẻ bảo hiểm y tế, vào sổ tiêm chủng đầy đủ, sau này đi học. Quá hạn vẫn đăng ký được, nhưng hồ sơ có thể cần thêm giấy tờ chứng minh, và trẻ chậm có giấy thì chậm có thẻ bảo hiểm y tế.
Ở vùng cao, có gia đình chậm khai sinh vì đường xa, mùa vụ bận, hoặc nghĩ “đợi đặt xong tên”. Nên chọn tên sớm trong tháng đầu, đi khai ngay khi mẹ và bé ổn định. Một chuyến lên xã sớm tiết kiệm nhiều rắc rối về sau.
Nếu mẹ còn yếu sau sinh, bố hoặc ông bà đi khai thay là đủ; mẹ không cần có mặt. Nếu nhà ở thôn xa và mùa mưa đường trơn, có thể hỏi xã về việc nộp trực tuyến hoặc nhờ người thân ở gần trụ sở nộp giúp. Trẻ sơ sinh không phải mang theo khi đi khai sinh.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Danh sách dưới là hồ sơ thông thường. Tuỳ trường hợp, cán bộ có thể yêu cầu thêm hoặc không cần một số giấy vì đã có trong cơ sở dữ liệu.
- Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu (lấy tại xã hoặc khai trực tuyến).
- Giấy chứng sinh do bệnh viện, trạm y tế nơi trẻ sinh ra cấp.
- Nếu sinh tại nhà, không có giấy chứng sinh: văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh, hoặc giấy cam đoan về việc sinh theo quy định.
- Giấy tờ tuỳ thân của người đi khai (căn cước).
- Giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ nếu đã đăng ký kết hôn (nhiều trường hợp chỉ cần thông tin để cán bộ tra cứu).
- Văn bản uỷ quyền nếu người đi khai không phải cha mẹ, ông bà hoặc người thân được phép khai thay theo quy định.
Họ, chữ đệm, tên của trẻ nên quyết định trước và viết sẵn ra giấy, kiểm kỹ chính tả có dấu. Với gia đình đồng bào dân tộc thiểu số, tên theo tiếng dân tộc được ghi theo đúng cách gia đình chọn; nếu có cách viết khác nhau, hỏi cán bộ để thống nhất ngay từ đầu, vì giấy khai sinh là gốc của mọi giấy tờ sau này.
Liên thông: một lần khai, ba việc xong
Liên thông thủ tục khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi là một trong những cải cách đáng giá nhất với gia đình ở vùng xa. Khi đăng ký khai sinh theo hình thức liên thông, thông tin của trẻ được chuyển sang công an để đăng ký thường trú và sang cơ quan bảo hiểm xã hội để cấp thẻ bảo hiểm y tế. Theo Luật Bảo hiểm y tế, trẻ em dưới 6 tuổi được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.
Có hai cách làm liên thông: nộp trực tuyến hoặc nộp tại bộ phận một cửa của xã và đề nghị làm liên thông. Khi nộp, cần cho biết nơi thường trú dự định của trẻ (thường là cùng nơi với cha hoặc mẹ). Kết quả có thể nhận tại xã hoặc nhận bản điện tử, tuỳ cách chọn.
Thẻ bảo hiểm y tế của trẻ cần cho những lần khám bệnh đầu đời. Nếu sau một thời gian chưa thấy thẻ, nên hỏi lại xã hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội; đừng đợi tới lúc con ốm mới đi hỏi.
Sinh ở bệnh viện tuyến trên, khai ở đâu
Nhiều sản phụ ở Tà Đùng sinh ở bệnh viện tuyến trên, chẳng hạn ở khu vực Gia Nghĩa hay nơi khác. Giấy chứng sinh do bệnh viện đó cấp, nhưng việc đăng ký khai sinh vẫn làm ở xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Không cần khai ở nơi sinh.
Giữ cẩn thận giấy chứng sinh khi ra viện, vì xin lại tốn thời gian. Kiểm tra ngay tên mẹ, ngày giờ sinh, giới tính, cân nặng ghi trên giấy chứng sinh trước khi rời viện, nhờ người nhà đọc lại một lượt; sai ở đây sẽ kéo theo sai ở giấy khai sinh.
Nơi sinh ghi trên giấy khai sinh theo quy định hiện hành; cán bộ hộ tịch sẽ hướng dẫn cách ghi. Phần quê quán của trẻ ghi theo quê quán của cha hoặc mẹ theo thoả thuận, không nhất thiết là Tà Đùng. Nhiều gia đình ở Tà Đùng có gốc từ các tỉnh phía Bắc, miền Trung; quê quán của con có thể là quê nội ở tận nơi đó, dù con sinh ra và lớn lên bên hồ.
Các trường hợp hay gặp ở vùng cao
Sinh tại nhà, không có giấy chứng sinh. Vẫn đăng ký được. Cần văn bản xác nhận của người làm chứng hoặc giấy cam đoan về việc sinh theo mẫu. Cán bộ hộ tịch có thể xác minh thêm. Khuyến khích sinh ở cơ sở y tế vì an toàn cho mẹ và bé.
Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn. Vẫn khai sinh cho con được. Nếu cha muốn nhận con, có thể làm thủ tục khai sinh kết hợp nhận cha con, với hồ sơ và điều kiện riêng. Hỏi cán bộ trước để chuẩn bị đủ.
Khai sinh quá hạn, trẻ đã lớn. Vẫn đăng ký được dưới dạng đăng ký khai sinh quá hạn, cần giấy tờ chứng minh như học bạ, sổ tiêm chủng, giấy xác nhận của trường. Nên làm sớm trước tuổi vào lớp một.
Cha hoặc mẹ là người nước ngoài. Thủ tục và thẩm quyền có quy định riêng, cần giấy tờ dịch, hợp pháp hoá. Hỏi trước nơi làm.
Gia đình làm thuê mùa vụ, ở tạm. Có thể khai ở xã nơi đang cư trú, kể cả tạm trú. Mang theo giấy tờ chứng minh nơi cư trú hoặc để cán bộ tra trong dữ liệu.
Sau khi có giấy khai sinh: những việc tiếp theo
Giữ bản chính giấy khai sinh ở nơi khô ráo, kín; vùng cao ẩm, giấy dễ ố mốc. Xin thêm vài bản sao hoặc trích lục để dùng cho các việc như nhập học, làm hồ sơ chính sách; hạn chế đưa bản chính cho người khác.
Mang giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế của trẻ tới trạm y tế xã để vào sổ tiêm chủng và theo lịch tiêm cho trẻ. Việc chăm sóc sức khoẻ cụ thể của mẹ và bé nên hỏi nhân viên y tế hoặc bác sĩ.
Kiểm tra kỹ từng dòng trên giấy khai sinh ngay khi nhận: họ tên, ngày sinh, giới tính, tên cha mẹ, dân tộc, quốc tịch. Sai sót phát hiện ngay tại chỗ được sửa nhanh nhất; để lâu, khi đã dùng giấy cho nhiều việc khác, sửa sẽ phải làm thủ tục cải chính.
Khi con đến tuổi, nếu gia đình muốn, có thể làm căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi theo nhu cầu. Từ đủ 14 tuổi, làm căn cước là bắt buộc. Thông tin trên giấy khai sinh là gốc cho căn cước, nên kiểm kỹ từ đầu.
Sai sót trên giấy khai sinh: sửa thế nào
Sai chính tả họ tên, sai ngày sinh do ghi nhầm. Làm thủ tục cải chính hộ tịch tại cơ quan có thẩm quyền, kèm giấy tờ chứng minh thông tin đúng, như giấy chứng sinh. Sai do lỗi của cán bộ ghi thì thường xử lý đơn giản hơn.
Muốn đổi tên cho con. Thay đổi họ, chữ đệm, tên có điều kiện theo Bộ luật Dân sự và Luật Hộ tịch, không phải cứ muốn là đổi được. Với trẻ từ đủ 9 tuổi, việc đổi tên cần có ý kiến của trẻ.
Ghi sai dân tộc. Xác định lại dân tộc có thủ tục riêng, căn cứ dân tộc của cha mẹ. Hỏi cán bộ hộ tịch để biết hồ sơ.
Thiếu thông tin người cha. Bổ sung thông tin người cha qua thủ tục nhận cha con. Đây là thủ tục quan trọng với quyền lợi lâu dài của trẻ, nên làm khi đủ điều kiện.
Xin bản sao, trích lục giấy khai sinh
Bản sao trích lục khai sinh có giá trị dùng thay bản chính trong nhiều thủ tục. Có thể xin ngay khi đăng ký khai sinh, hoặc xin sau tại xã nơi đã đăng ký. Với các giấy khai sinh đăng ký ở xã Đắk Som, Đắk R'Măng cũ trước tháng 7/2025, nay xin tại xã Tà Đùng, nơi kế thừa sổ hộ tịch.
Bản sao chứng thực từ bản chính (photo rồi chứng thực) cũng dùng được trong nhiều việc. Tuỳ yêu cầu của nơi nhận mà chọn loại bản sao phù hợp; hỏi trước để khỏi làm thừa. Với những hồ sơ nhập học, làm chính sách, thường chỉ cần một trong hai loại.
Nên giữ sẵn hai, ba bản trong một bìa riêng cùng với sổ tiêm chủng và thẻ bảo hiểm y tế của con. Mỗi lần nhà trường hay trạm y tế xin giấy, lấy từ bìa ấy ra, không phải lục tìm hay lên xã xin lại giữa mùa cà phê bận rộn. Khi bản sao sắp hết, xin thêm một lượt trong lần ghé xã gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Khai sinh cho con ở xã Tà Đùng có mất phí không?
Đăng ký khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí theo quy định về hộ tịch. Một số việc khác như xin thêm bản sao trích lục có thể thu phí theo mức quy định. Mức cụ thể được niêm yết tại nơi tiếp nhận.
Quá 60 ngày chưa khai sinh thì sao?
Vẫn đăng ký được. Tuỳ thời gian chậm, hồ sơ có thể cần thêm giấy tờ chứng minh việc sinh. Quan trọng là đi khai càng sớm càng tốt để trẻ có thẻ bảo hiểm y tế và đủ giấy tờ khi đi học.
Ông bà có đi khai sinh thay cha mẹ được không?
Được. Luật Hộ tịch cho phép ông bà, người thân thích khác đi khai sinh cho trẻ khi cha mẹ không thể đi. Người đi khai mang căn cước của mình và giấy tờ cần thiết của trẻ, cha mẹ. Hỏi cán bộ hộ tịch trước để biết có cần giấy uỷ quyền không.
Con sinh ở bệnh viện ở Gia Nghĩa, có phải khai sinh ở Gia Nghĩa không?
Không bắt buộc. Có thể đăng ký khai sinh tại xã Tà Đùng nếu cha hoặc mẹ cư trú ở đây. Giấy chứng sinh của bệnh viện ở nơi khác vẫn dùng bình thường cho hồ sơ khai sinh tại xã.
Làm liên thông khai sinh thì bao lâu có thẻ bảo hiểm y tế cho con?
Thời gian giải quyết theo quy định của từng thủ tục trong gói liên thông và có thể khác nhau tuỳ thời điểm. Khi nộp, hỏi rõ ngày hẹn và cách nhận thẻ. Nếu quá hẹn chưa có, liên hệ lại bộ phận một cửa của xã.
Đặt tên con theo tiếng dân tộc có được không?
Được. Pháp luật tôn trọng quyền đặt tên theo truyền thống của các dân tộc. Tên được ghi theo cách gia đình lựa chọn, bằng chữ quốc ngữ. Nên viết sẵn ra giấy và thống nhất cách viết với cán bộ hộ tịch ngay từ đầu.