Từ 1/7/2025, người dân xã Tà Đùng làm phần lớn giấy tờ ngay tại xã: hộ tịch (khai sinh, kết hôn, khai tử), chứng thực, xác nhận, nhiều việc trước đây phải lên huyện Đắk Glong; cư trú và căn cước làm với công an xã. Những việc cần cơ quan chuyên ngành cấp tỉnh như hộ chiếu, lý lịch tư pháp, một số thủ tục đất đai, giấy phép lái xe thì nộp cho cơ quan của tỉnh Lâm Đồng, trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến.
Nguyên tắc dễ nhớ: việc gì trước đây làm ở xã Đắk Som hay Đắk R'Măng thì nay làm ở xã Tà Đùng; việc gì trước đây phải lên huyện thì phần lớn đã về xã, phần còn lại lên tỉnh. Danh mục chính xác do tỉnh công bố và có thể điều chỉnh, nên trước khi đi xa hãy hỏi bộ phận một cửa của xã.
Bài này chia việc theo nhóm, giải thích vì sao có việc ở xã có việc ở tỉnh, và gợi ý cách đi một lần làm xong cho người ở thôn xa. Bài không nêu số điện thoại, giờ làm việc hay mức phí cụ thể, vì những thông tin này thay đổi và cần hỏi trực tiếp.
Chính quyền hai cấp thay đổi gì với người dân Tà Đùng
Trước tháng 7/2025, giữa xã và tỉnh có cấp huyện. Với người Đắk Som, Đắk R'Măng, nhiều việc như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ gia đình, đăng ký kinh doanh hộ cá thể, một số việc hộ tịch đặc biệt, giải quyết khiếu nại vượt xã… phải đến Ủy ban nhân dân huyện Đắk Glong. Từ khi cấp huyện bỏ, những việc này được phân lại: phần lớn giao cho xã, một phần chuyển lên các sở, ngành cấp tỉnh hoặc chi nhánh của các cơ quan chuyên ngành.
Hệ quả trực tiếp là bộ phận một cửa ở xã nhận nhiều loại hồ sơ hơn trước. Ở nhiều nơi, bộ phận này được tổ chức thành trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã, có nhiều quầy cho nhiều lĩnh vực. Cách tổ chức cụ thể ở Tà Đùng, như có bao nhiêu điểm tiếp nhận và đặt ở đâu sau khi hai xã nhập một, nên hỏi trực tiếp vì có thể còn điều chỉnh.
Với các việc lên tỉnh, khoảng cách trở thành vấn đề: trung tâm tỉnh Lâm Đồng ở Đà Lạt, xa hơn nhiều so với Gia Nghĩa. Nhiều cơ quan chuyên ngành vẫn giữ điểm làm việc ở khu vực Gia Nghĩa để phục vụ vùng Đắk Nông cũ, nhưng điều này tuỳ từng ngành. Vì vậy các kênh nộp từ xa trở nên quan trọng hơn trước.
Bảng phân việc theo nguyên lý chung
Bảng dưới gom các việc người dân hay cần theo nơi giải quyết. Đây là nguyên lý chung của mô hình hai cấp; danh mục chính xác tra trong bộ thủ tục hành chính đã công bố của tỉnh Lâm Đồng.
| Nhóm việc | Nơi giải quyết thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khai sinh, kết hôn, khai tử, trích lục hộ tịch | Ủy ban nhân dân xã Tà Đùng | Một số trường hợp có yếu tố nước ngoài cần hỏi kỹ nơi làm |
| Chứng thực bản sao, chữ ký, hợp đồng liên quan đất ở xã | Ủy ban nhân dân xã | Công chứng thì đến tổ chức hành nghề công chứng |
| Thường trú, tạm trú, lưu trú | Công an xã | Có thể nộp trực tuyến |
| Căn cước | Công an theo bố trí của công an tỉnh | Hỏi công an xã điểm làm gần nhất |
| Hộ chiếu | Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh công an tỉnh | Có thể nộp trực tuyến |
| Lý lịch tư pháp | Cơ quan cấp phiếu của tỉnh (lâu nay là Sở Tư pháp) | Có thể nộp trực tuyến; kiểm lại nơi cấp hiện hành |
| Đất đai: đăng ký biến động, cấp đổi | Hệ thống văn phòng đăng ký đất đai của tỉnh | Hồ sơ có thể nộp qua bộ phận một cửa |
| Hòa giải, tiếp dân, khiếu nại ở cơ sở | Thôn, xã | Việc vượt thẩm quyền xã chuyển lên tỉnh |
Ô “nơi giải quyết” ở trên là nơi có thẩm quyền quyết định. Nơi nộp hồ sơ có thể gần hơn: nhiều thủ tục cấp tỉnh cho phép nộp tại bộ phận một cửa của xã, qua bưu điện hoặc trực tuyến, rồi nhận kết quả tại xã hoặc tại nhà.
Ba kênh nộp hồ sơ cho người ở xa trung tâm
Nộp trực tiếp tại xã. Phù hợp với việc hộ tịch, chứng thực, xác nhận, và các việc cần người làm có mặt. Mang bản chính để đối chiếu, mang thêm bản chụp để khỏi phải chụp tại chỗ.
Nộp qua dịch vụ bưu chính công ích. Nhiều thủ tục cho phép gửi hồ sơ và nhận kết quả qua bưu điện. Kênh này hữu ích cho việc cấp tỉnh, đỡ một chuyến đi xa. Hỏi bưu cục gần nhất xem thủ tục của mình có làm được theo cách này không.
Nộp trực tuyến. Một số thủ tục làm được hoàn toàn trên Cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh điện tử. Cách thao tác từng bước thuộc về các trang hướng dẫn số; ở đây chỉ nhắc rằng nộp trực tuyến vẫn có thể cần đến xã ký, xác nhận một số giấy, nên đừng ngạc nhiên khi được hẹn lên nhận kết quả.
Nhờ người khác nộp thay. Với những việc không bắt buộc người yêu cầu có mặt, có thể nhờ người thân nộp thay kèm giấy uỷ quyền đúng quy định. Kết hôn, một số việc căn cước thì bắt buộc tự đến.
Đi một lần làm xong: chuẩn bị trước ở nhà
Người ở thôn xa thường mất cả buổi cho một lần đi làm giấy. Muốn khỏi phải quay lại, việc đầu tiên là hỏi trước hồ sơ gồm những gì: hỏi trưởng thôn, hỏi người vừa làm cùng việc, hoặc gọi lên bộ phận một cửa theo số công bố của xã. Ghi lại danh sách giấy tờ, kiểm từng món trước khi đi.
Mang theo căn cước, các giấy tờ gốc liên quan và bản chụp của chúng. Với việc hộ tịch, nhiều thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu dân cư nên có thể không cần mang hết giấy cũ; nhưng mang theo vẫn hơn, vì khi dữ liệu chưa khớp, giấy gốc là thứ giải quyết nhanh nhất.
Nếu việc cần chữ ký của nhiều người, như vợ chồng cùng ký, anh chị em cùng thừa kế, hãy hẹn nhau đi cùng một buổi. Ở vùng hồ, các thành viên trong gia đình có khi ở cách nhau nhiều thôn, thậm chí có người đi làm xa; thiếu một người là hồ sơ phải để lại.
Tránh đi vào những ngày cao điểm nếu có thể: đầu tuần sau kỳ nghỉ, những ngày cuối hạn của một đợt kê khai. Mùa hái cà phê, nhiều gia đình bận vườn, người đi làm giấy thưa hơn; ngược lại mùa mưa, đường thôn khó đi, nên tính thêm thời gian. Đi sớm buổi sáng thường được tiếp nhận nhanh hơn.
Hỏi rõ ngày hẹn trả kết quả và cách nhận: tại xã, qua bưu điện hay nhận bản điện tử. Giữ phiếu hẹn cẩn thận; đó là bằng chứng hồ sơ đã nộp nếu có chậm trễ.
Những việc dễ nhầm nơi làm
Sổ đỏ
Nhiều người nghĩ việc gì liên quan sổ đỏ cũng phải lên tỉnh. Thực tế, hồ sơ đất đai nhiều loại có thể nộp qua bộ phận một cửa của xã, sau đó được chuyển tới văn phòng đăng ký đất đai. Ngược lại, có việc phải làm trực tiếp tại chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai. Hỏi xã trước để biết hồ sơ của mình thuộc loại nào.Giấy phép lái xe
Từ năm 2025, việc sát hạch, cấp, đổi giấy phép lái xe chuyển sang ngành công an. Nơi nộp và hình thức nộp theo hướng dẫn của công an tỉnh, không còn đến cơ quan giao thông như trước.Kinh doanh hộ gia đình
Đăng ký hộ kinh doanh trước đây thuộc huyện; sau khi bỏ huyện, việc này được phân lại theo quy định mới. Người định mở cửa hàng, quán, cơ sở thu mua nông sản nên hỏi bộ phận một cửa của xã để biết nộp ở đâu.Giấy tờ cho người nước ngoài hoặc có yếu tố nước ngoài
Kết hôn với người nước ngoài, khai sinh cho con có cha hoặc mẹ là người nước ngoài là những việc có quy định riêng về thẩm quyền. Cần hỏi trước, chuẩn bị giấy tờ dịch, hợp pháp hoá đúng yêu cầu.Quyền của người dân khi làm thủ tục
Được hướng dẫn đầy đủ một lần. Cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn rõ hồ sơ còn thiếu gì, tránh để người dân phải đi lại nhiều lần vì hướng dẫn từng phần.
Được nhận phiếu hẹn. Hồ sơ đủ điều kiện tiếp nhận thì được cấp giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả.
Được biết lý do nếu bị từ chối. Hồ sơ không giải quyết được thì phải có văn bản hoặc thông báo nêu lý do.
Được phản ánh, kiến nghị. Khi thấy bị gây khó dễ hay chậm trễ, người dân có quyền phản ánh với lãnh đạo xã, qua đường dây hoặc hòm thư góp ý được công bố, hoặc qua hệ thống tiếp nhận phản ánh của tỉnh.
Được giữ bí mật thông tin cá nhân. Thông tin trong hồ sơ chỉ được dùng cho việc giải quyết thủ tục. Người dân có quyền hỏi vì sao cần một giấy tờ nào đó nếu thấy không liên quan.
Không phải nộp giấy tờ mà nhà nước đã có. Theo hướng cải cách chung, những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì người dân không phải nộp lại bản giấy. Nếu bị yêu cầu, có thể hỏi lại cán bộ xem đã tra được dữ liệu chưa.
Trưởng thôn: cửa hỏi đầu tiên
Ở một xã rộng như Tà Đùng, trưởng thôn, trưởng bon là người nắm thông tin gần dân nhất. Lịch tiếp dân, thông báo thay đổi nơi tiếp nhận hồ sơ, các đợt làm căn cước lưu động, đợt rà soát hộ nghèo, đợt cấp thẻ bảo hiểm y tế thường được báo qua thôn trước. Hỏi trưởng thôn trước khi đi xa giúp tránh cảnh lên xã đúng hôm cán bộ đi làm lưu động ở thôn khác.
Trưởng thôn cũng biết những việc nào cần thôn xác nhận hoặc biết trước, chẳng hạn hộ mới đến ở, có người tạm trú làm mùa vụ, hay có việc tranh chấp nhỏ cần hoà giải. Với người mới lên Tà Đùng ở hoặc làm vườn, chủ động chào hỏi trưởng thôn và để lại số liên lạc là bước nên làm ngay tuần đầu.
Một kênh khác là các nhóm nhắn tin của thôn, của xã, nơi cán bộ đăng thông báo. Thông tin ở đây nhanh, nhưng nên kiểm lại với thông báo chính thức khi việc quan trọng; tin chuyển tiếp qua nhiều người dễ sai lệch.
Câu hỏi thường gặp
Sau khi bỏ huyện, sổ đỏ làm ở đâu?
Hồ sơ đất đai do hệ thống văn phòng đăng ký đất đai của tỉnh giải quyết. Nhiều loại hồ sơ có thể nộp qua bộ phận một cửa của xã Tà Đùng rồi được chuyển đi; một số việc làm trực tiếp tại chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai. Hỏi xã trước để biết đúng nơi nộp.
Có phải lên Đà Lạt để làm giấy tờ không?
Rất ít khi. Phần lớn việc thường ngày làm ở xã. Việc cấp tỉnh thường có thể nộp qua bưu điện, trực tuyến hoặc ở điểm làm việc của cơ quan chuyên ngành gần hơn. Chỉ một số trường hợp đặc biệt mới cần đến trụ sở ở trung tâm tỉnh.
Bộ phận một cửa xã Tà Đùng đặt ở đâu?
Sau khi hai xã Đắk Som và Đắk R'Măng nhập lại, trụ sở và các điểm tiếp nhận được bố trí theo quyết định của tỉnh và xã, có thể điều chỉnh trong giai đoạn đầu. Hỏi trưởng thôn hoặc xem thông báo chính thức của xã để biết địa điểm hiện hành.
Hồ sơ nộp ở huyện Đắk Glong trước 1/7/2025 chưa có kết quả thì sao?
Theo nguyên tắc chuyển tiếp, hồ sơ đang giải quyết được chuyển cho cơ quan kế nhiệm theo thẩm quyền mới. Mang phiếu hẹn cũ tới bộ phận một cửa của xã để được tra cứu xem hồ sơ đang ở đâu và hẹn lại ngày trả.
Có mất phí khi làm giấy tờ ở xã không?
Một số thủ tục miễn phí, một số có lệ phí theo quy định của nhà nước và của hội đồng nhân dân tỉnh. Mức thu được niêm yết tại nơi tiếp nhận; khi nộp tiền, người dân được nhận biên lai. Mức cụ thể nên hỏi tại chỗ vì có thể thay đổi.
Người già, người bệnh không đi được thì làm giấy tờ thế nào?
Với việc không bắt buộc có mặt, có thể uỷ quyền cho người thân. Với một số việc như căn cước, cơ quan công an có thể tổ chức làm lưu động cho người già yếu, khuyết tật. Báo trước với trưởng thôn hoặc công an xã để được sắp xếp.