Người ở xã Tà Đùng về TP.HCM, Bình Dương thường đi xe khách đón dọc quốc lộ 28 hoặc lên Gia Nghĩa bắt xe, đi xe giường nằm chuyến đêm, hoặc đi xe ghép, xe tiện chuyến của người quen. Chiều ngược lại, con cháu làm ăn ở thành phố về quê dịp lễ Tết theo các tuyến ấy, và cũng theo các chuyến xe ấy mà nông sản nhà làm được gửi xuống thành phố.
Bài này nhìn chuyện đi lại xa từ phía người ở xã: chọn cách đi nào, gửi hàng theo xe ra sao, quy định cơ bản về xe chở khách nên biết để đi cho đúng và an toàn. Bài không nêu tên nhà xe, giờ xe hay giá vé, vì những thông tin này thay đổi thường xuyên và không có nguồn chắc chắn.
Vì sao nhiều nhà ở Tà Đùng có người ở thành phố
Như nhiều xã vùng cao, Tà Đùng có không ít người trẻ xuống TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai học và làm việc, nhất là ở các khu công nghiệp. Cha mẹ ở lại giữ vườn; con cái gửi tiền về, về thăm vào dịp lễ Tết hoặc mùa thu hoạch để phụ một tay.
Vì vậy tuyến đường về TP.HCM không chỉ là tuyến du lịch hay buôn bán mà là sợi dây gia đình. Mỗi dịp cuối năm, những chuyến xe từ thành phố lên cao nguyên chở đầy người về quê; sau Tết lại chở người xuống, kèm theo những thùng cà phê, bao rau, can mật ong, gói măng khô.
Hai tuyến đường chính về TP.HCM: lên Gia Nghĩa rồi xuôi về Đồng Xoài, Bình Dương; hoặc xuống Di Linh, Bảo Lộc rồi theo quốc lộ 20 về Đồng Nai. Quãng đường ước chừng 250–300 km, thời gian đi khoảng 6–7 giờ hoặc hơn tuỳ tuyến và tình trạng đường. Người ở xã thường đi theo hướng nào thuận cho điểm đến của mình ở thành phố.
Ba cách người dân hay đi
Mỗi cách có điểm mạnh và điều cần để ý. Bảng dưới đây so sánh theo kinh nghiệm chung, không phải đánh giá một nhà xe cụ thể nào:
| Cách đi | Hợp với ai | Điểm cần để ý |
|---|---|---|
| Xe khách tuyến cố định, đón ven quốc lộ 28 hoặc ở bến Gia Nghĩa | Người đi một mình, đi đêm, mang hành lý vừa phải | Hỏi trước điểm đón, giờ xe qua; đứng chờ ở chỗ có đèn, an toàn |
| Xe giường nằm chuyến đêm | Người muốn ngủ trên xe, sáng tới thành phố | Giữ đồ quý bên người; hỏi điểm trả khách ở thành phố |
| Xe hợp đồng, xe ghép, xe tiện chuyến | Nhóm người quen, gia đình có người già, trẻ nhỏ, mang nhiều đồ | Kiểm xe có hợp đồng vận tải, tài xế có bằng đúng hạng; tránh xe "dù" chở quá số người |
Xe khách tuyến cố định thường tiện nhất cho người đi lẻ. Xe hợp đồng tiện cho nhóm, nhưng chỉ an toàn khi đúng quy định và đúng số chỗ.
Qua Gia Nghĩa hay qua Bảo Lộc: người dân chọn theo gì
Hai hướng về TP.HCM có quãng đường không chênh nhau quá nhiều, nên người ở xã chọn theo những thứ khác. Thứ nhất là điểm đến ở thành phố: người đi Bình Dương, các quận phía bắc TP.HCM thường thấy hướng Gia Nghĩa – Đồng Xoài thuận; người đi Đồng Nai, các khu phía đông thường chọn hướng Bảo Lộc.
Thứ hai là chuyến xe. Người ở vùng Đắk Som cũ có thể đón xe đi ngang quốc lộ 28 theo cả hai chiều, còn ở Gia Nghĩa có nhiều chuyến hơn để chọn. Có người chịu đi ngược lên Gia Nghĩa một đoạn để có chuyến xe đúng giờ, đúng điểm trả mình cần.
Thứ ba là tình trạng đường lúc đi. Mùa mưa, khi một đoạn quốc lộ có sạt lở hoặc đang sửa, người dân hỏi nhau và chọn hướng còn lại. Thói quen hỏi người vừa đi qua, hỏi tài xế quen tuyến vẫn là nguồn tin nhanh nhất ở vùng này.
Không có hướng nào luôn tốt hơn. Người đi nhiều thường thử cả hai, rồi chọn theo kinh nghiệm của chính mình cho từng mùa.
Xe hợp đồng, xe ghép và những điều luật quy định
Ở nhiều vùng xa, "xe ghép" là cách gọi chung cho xe con chở nhiều người không quen nhau, mỗi người trả một phần. Có xe hoạt động đúng quy định về kinh doanh vận tải, có hợp đồng, có phù hiệu; cũng có những xe tự phát chở khách mà không đủ điều kiện.
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và các văn bản hướng dẫn về kinh doanh vận tải, xe kinh doanh chở khách phải đáp ứng điều kiện về phương tiện, người lái, thiết bị giám sát hành trình và giấy tờ; xe hợp đồng phải có hợp đồng vận chuyển. Chở quá số người cho phép là vi phạm, và trên đường đèo đó là rủi ro thật sự.
Với hành khách, ba câu hỏi đơn giản giúp chọn xe an toàn hơn: xe có đúng số chỗ ngồi cho mọi người không, tài xế có quen tuyến đường đèo không, và có ai biết bạn đang đi xe nào, biển số gì. Nhắn biển số xe cho người nhà trước khi lên xe là thói quen đáng giữ, nhất là khi đi đêm.
Bài này không khuyên đi hay không đi xe nào; chỉ nhắc rằng chuyến về quê đông người dịp Tết là lúc dễ gặp xe nhồi khách, và chính người đi là người chịu rủi ro.
Gửi hàng theo xe khách: kinh nghiệm của người ở xã
Hỏi nhà xe nhận gửi những gì. Mỗi nhà xe có quy định riêng về loại hàng, kích cỡ, cách tính phí. Hàng dễ hỏng như rau, trái cây chín, thịt cá cần hỏi kỹ thời gian giao.
Đóng gói chắc, ghi rõ người nhận. Ghi tên, số điện thoại người nhận và người gửi lên thùng hoặc bao; dán băng keo kín. Nông sản khô như cà phê hạt, tiêu nên bọc hai lớp chống ẩm.
Chụp ảnh lúc gửi. Chụp ảnh kiện hàng và biên nhận nếu có. Khi có thất lạc hay hư hỏng, đó là bằng chứng đầu tiên để trao đổi.
Báo người nhận giờ xe tới. Người nhận ở thành phố cần biết xe tới bến nào, khoảng mấy giờ, để ra nhận sớm, tránh hàng để lâu ở bến.
Không gửi hàng cấm, hàng nguy hiểm. Bình gas, xăng dầu, hoá chất nông nghiệp, động vật hoang dã, hàng không rõ nguồn gốc không được gửi theo xe khách. Nhà xe có quyền từ chối và người gửi chịu trách nhiệm nếu vi phạm.
Gửi hàng qua dịch vụ chuyển phát
Ngoài xe khách, người ở xã còn gửi hàng qua bưu điện và các đơn vị chuyển phát có điểm nhận ở khu vực đông dân. Hàng đi theo kênh này thường được tra cứu hành trình, có biên nhận rõ ràng, nhưng có thể mất thêm ngày so với gửi thẳng theo xe.
Ở vùng xa trung tâm như Tà Đùng, nhiều đơn vị chuyển phát không lấy hàng tận nhà ở thôn sâu, người gửi phải mang ra điểm gửi. Khi nhận hàng từ thành phố lên, cũng thường hẹn nhận ở điểm có đường lớn rồi tự mang về.
Với nông sản làm quà, kênh chuyển phát hợp với hàng khô, đóng gói kỹ; hàng tươi nên gửi theo xe khách hoặc mang theo người cho nhanh. Còn bán nông sản theo đơn trên mạng thì đã là chuyện kinh doanh, cần tìm hiểu quy định về hộ kinh doanh, nhãn hàng hoá và an toàn thực phẩm.
Về quê dịp Tết: chuẩn bị cho chuyến đi đông nhất năm
Những chuyến xe từ thành phố về Tà Đùng dịp cuối năm luôn đông. Mấy điều người đi nhiều năm thường làm:
- Đặt vé hoặc hẹn xe sớm; đi lệch ngày cao điểm nếu được nghỉ linh hoạt.
- Hỏi rõ xe trả khách ở đâu trên quốc lộ 28 hoặc ở Gia Nghĩa, và hẹn người nhà ra đón đúng điểm.
- Mang hành lý gọn; quà cáp nặng có thể gửi hàng đi trước.
- Giữ tiền, giấy tờ, điện thoại bên người, không để trong hành lý gửi dưới khoang.
- Mặc ấm: xuống xe lúc sáng sớm trên cao nguyên, nhiệt độ có thể thấp hơn hẳn thành phố, nhất là những tháng cuối năm.
- Với người tự chạy xe máy về quê: chia chặng, nghỉ ngơi đủ, không chạy đêm qua đoạn đèo khi mệt.
Chiều về lại thành phố sau Tết cũng đông không kém, kèm thêm nhiều hàng hoá gửi theo. Đặt chỗ sớm cho cả chiều về giúp tránh cảnh phải đi xe nhồi khách.
Người già, trẻ nhỏ đi xa: sắp xếp thế nào
Ông bà xuống thành phố thăm con cháu, hay khám bệnh ở bệnh viện lớn, là những chuyến đi cần sắp xếp kỹ. Sáu, bảy tiếng ngồi xe qua đường đèo có thể làm người lớn tuổi mệt, say xe, tụt huyết áp. Nhiều nhà chọn xe giường nằm để người già được nằm, hoặc thuê xe hợp đồng có người nhà đi cùng, dừng nghỉ được khi cần.
Trẻ nhỏ đi xa cần được ngồi đúng chỗ, không ngồi lòng người lớn ở ghế trước; mang theo nước, đồ ăn nhẹ, túi nôn, áo ấm. Đường đèo nhiều cua dễ làm trẻ say xe; đi ban đêm khi trẻ ngủ thường nhẹ nhàng hơn.
Người có bệnh mạn tính nên mang đủ thuốc cho cả chuyến và vài ngày dư, để trong túi xách tay chứ không gửi dưới khoang. Trước chuyến đi dài, nếu sức khoẻ không ổn định, nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
Ở chiều đón, con cháu ở thành phố nên ra bến sớm, giữ liên lạc với người đi suốt đường. Với người già không quen dùng điện thoại, có thể nhờ phụ xe hoặc tài xế gọi báo khi gần tới.
Đi xe máy về thành phố: có nên
Một số người trẻ chạy xe máy từ TP.HCM, Bình Dương về Tà Đùng để có xe đi lại ở quê. Quãng đường dài, qua nhiều đoạn quốc lộ đông xe tải và đường đèo, đòi hỏi sức khoẻ, xe tốt và kế hoạch nghỉ hợp lý.
Lựa chọn an toàn hơn mà nhiều người dùng là gửi xe máy theo xe khách hoặc xe tải hàng, còn người đi xe khách. Cách này tốn thêm chi phí gửi xe nhưng tránh được một hành trình dài mệt mỏi.
Nếu vẫn chạy xe máy, nên đi ban ngày, chia chặng, kiểm phanh và lốp trước khi đi, mặc đồ bảo hộ, và nhắn vị trí cho người nhà ở mỗi điểm dừng. Không chở quá hai người, không chở hàng cồng kềnh vượt quy định trên quãng đường đèo.
Người đi xe máy đường dài lần đầu nên đi cùng người đã quen tuyến, và chọn mùa khô cho chuyến đầu tiên. Một chuyến đi suôn sẻ vào tháng nắng sẽ cho bạn biết đoạn nào khó, chỗ nào nên nghỉ, trước khi phải đối mặt với chính đoạn đó trong mưa.
Câu hỏi thường gặp
Từ Tà Đùng đi TP.HCM bằng xe khách đón ở đâu?
Người dân thường đón xe khách đi ngang quốc lộ 28 ở vùng Đắk Som cũ, hoặc lên Gia Nghĩa bắt xe tại bến. Điểm đón, giờ xe và nhà xe thay đổi theo thời gian, nên hỏi trực tiếp nhà xe hoặc người trong thôn hay đi, không dựa vào thông tin cũ.
Xe ghép từ Tà Đùng về thành phố có an toàn không?
Tuỳ xe. Xe hợp đồng đúng quy định có hợp đồng vận chuyển, đủ giấy tờ, đúng số chỗ; xe tự phát chở quá người là rủi ro. Kiểm xe, tài xế và nhắn biển số cho người nhà trước khi đi là cách tự bảo vệ đơn giản.
Gửi cà phê, nông sản từ Tà Đùng về TP.HCM thế nào?
Có thể gửi theo xe khách, qua bưu điện hoặc đơn vị chuyển phát. Nông sản khô nên đóng gói kín, bọc chống ẩm, ghi rõ người nhận; hàng tươi nên gửi theo xe khách cho nhanh. Hỏi trước quy định và cách tính phí của nơi nhận gửi.
Đi từ Tà Đùng về TP.HCM mất bao lâu?
Quãng đường ước chừng 250–300 km, xe khách thường đi khoảng 6–7 giờ hoặc lâu hơn tuỳ tuyến qua Gia Nghĩa hay qua Bảo Lộc và tình trạng đường. Dịp lễ Tết và mùa mưa có thể lâu hơn đáng kể.
Có được gửi bình gas, phân bón, thuốc trừ sâu theo xe khách không?
Không nên và thường không được. Hàng dễ cháy nổ, hoá chất nông nghiệp thuộc nhóm hàng có quy định vận chuyển riêng, xe chở khách không được chở chung. Hỏi đại lý hoặc đơn vị vận tải hàng hoá có đủ điều kiện nếu cần chuyển những thứ này.